8.Ọ̀rọ̀ Sheikh Dānā: Àbòsí ʿArafāt al-Muḥammadī Àti Tabdīʿ Rẹ̀ Lòdì sí Sheikh Dānā ʿAbd Allāh
Nínú apá yìí, a ń tẹ̀síwájú láti ṣàkọsílẹ̀ àṣà àbòsí, ìhùmọ̀ irọ́, àti tabdīʿ àìṣòdodo tí ʿArafāt al-Muḥammadī àti àwọn olùtẹ̀lé rẹ̀ ń ṣe. Lẹ́yìn àwọn apá tí ó ṣáájú tí ó ṣàkọsílẹ̀ àwọn irọ́ rẹ̀ lòdì sí àwọn aláìmọwọ́mẹsẹ̀, a wá yíjú sí bí ó ṣe ṣe sí Sheikh Dānā ʿAbd Allāh, Sheikh Salafī ẹ̀yà Kurd kan tí ʿArafāt kéde pé ó ti ṣìnà, ó ti yapa, ó sì jẹ́ aládàáṣe nítorí gbólóhùn kan tí a yí po, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ìtumọ̀ rẹ̀ hàn kedere láti inú ìbéèrè gan-an tí ʿArafāt fúnra rẹ̀ kà sókè.
Apá yìí yóò fi hàn bí ʿArafāt ṣe pa àyíká ọ̀rọ̀ Sheikh Dānā tì, tí ó ṣe àwọn àfiwé èké, tí ó dá àwọn ìdájọ́ líle, tí ó sì kọ̀ láti ka àlàyé tàbí ìgbèjà Sheikh Dānā, dípò bẹ́ẹ̀ ó ń béèrè pé kí ó ronúpìwàdà fún àwọn ọ̀rọ̀ tí kò sọ. Ó ní ìdáláre Sheikh Dānā nínú, ìdáhùn kínníkínní rẹ̀ tí ó kọ sílẹ̀, àti ẹ̀rí Sheikh ʿAlī al-Ḥudhayfī àti Sheikh Fawwāz al-Madkhalī, àwọn méjèèjì tí wọ́n tú àṣírí òṣùwọ̀n méjì ʿArafāt àti ìwà rẹ̀ tí ó ń ṣe ìpalára.
Èyí fi hàn pé ìṣẹ̀lẹ̀ yìí kì í ṣe ọ̀kan ṣoṣo, ṣùgbọ́n ó jẹ́ apá kan nínú àṣà tí ó gbòòrò ti tabdīʿ, taḍlīl, àti tajrīḥ ní kíákíá, tí a dojú rẹ̀ kọ àwọn Salafī tí wọ́n kọ̀ láti tẹríba fún àṣẹ ʿArafāt, nígbà tí òun dákẹ́ nípa—tàbí tí ó ń ti àwọn aládàáṣe àti ọlọ̀tẹ̀ gidi lẹ́yìn.
Àbòsí àti Tabdīʿ ʿArafāt al-Muḥammadī Lòdì sí Sheikh Dānā ʿAbd Allāh
NÍNÚ ÀTẸ̀JÁDE TÓ TẸ́ JÚ (arafat-lies), mo ṣe àkọsílẹ̀ ọ̀pọ̀lọpọ̀ irọ́ àti ìhùmọ̀ ʿArafāt al-Muḥammadī àti àwọn ọmọ ẹ̀yìn rẹ̀, èyí tí wọ́n gbé kà orí àwọn ohùn àdáni mi kan ti oṣù karùn-ún ọdún 2021, tí a pín fún ẹnìkan péré. Wọ́n hùmọ̀ àwọn ohun búburú jùlọ, wọ́n sì yí èrò inú mi po kí wọ́n lè polongo mi pé mo ti ṣìnà àti pé mo kórìíra àwọn ọ̀mọ̀wé. Bí wọ́n ṣe ń bà mí lórúkọ jẹ́ tí wọ́n sì ń kọlù mí, mo fi àwọn ohùn náà ránṣẹ́ sí ọ̀kan nínú àwọn sheikh fún ìgbéyẹ̀wò òdodo, ó sì jẹ́ kí àwọn ènìyàn yàtọ̀ síra ṣe ọ̀pọ̀ ìtumọ̀ rẹ̀, ìparí èrò rẹ̀ sì yàtọ̀ gédégédé sí ti òpùrọ́ tí a ti fìdí rẹ̀ múlẹ̀ tí ó sì dájú, ʿArafāt al-Muḥammadī.
Wọ́n ṣe àròjinlẹ̀, wọ́n sì fi ẹ̀sùn àti ọ̀rọ̀ kàn mí fún oṣù lẹ́yìn oṣù láìgbé ohùn náà jáde, àní lẹ́yìn ọ̀pọ̀ ìbéèrè, èyí tí ó fi hàn pé wọ́n mọ àṣìṣe wọn nínú gbígbé ohùn àdáni yìí jáde gẹ́gẹ́ bí ọ̀nà láti kọlù mí àti láti bà mí lórúkọ jẹ́ ní gbangba.
Ṣùgbọ́n, ìṣẹ̀lẹ̀ yẹn tí ó ṣì ń lọ lọ́wọ́ tí ó sì ń gba agbára sí i ní àsìkò yìí kì í ṣe ohun tí ó ṣẹlẹ̀ lẹ́ẹ̀kan ṣoṣo. Kàkà bẹ́ẹ̀, ó jẹ́ ọ̀kan nínú ọ̀pọ̀ àpẹẹrẹ níbi tí àwọn ènìyàn bí ʿArafāt al-Muḥammadī ti rò pé àwọn ní agbára àti àṣẹ láti tẹ́ńbẹ́lú kí wọ́n sì tẹ àwọn sheikh àti akẹ́kọ̀ọ́ Salafi mìíràn mọ́lẹ̀, láti purọ́ mọ́ wọn, láti ṣe tabdīʿ wọn, láti polongo wọn pé wọ́n ti ṣìnà nínú ẹ̀sìn, àti láti béèrè pé kí a gba àwọn ìdájọ́ wọ̀nyí.
Nínú àtẹ̀jáde yìí, mo fẹ́ sọ̀rọ̀ lórí ìṣẹ̀lẹ̀ irú rẹ̀ tí ó ṣẹlẹ̀ ní ìbẹ̀rẹ̀ ọdún yìí ní oṣù kìíní ọdún 2026, tí ó kan sheikh Kurdī kan, Sheikh Dānā ʿAbd Allāh, tí ó jẹ́ ẹni mìíràn tí ʿArafāt àti ẹgbẹ́ rẹ̀ ṣe ní ibi. Èyí wà láti ojú ìwòye àṣẹ Wòlíì: “Ran arákùnrin rẹ lọ́wọ́, bóyá ó jẹ́ aninilára tàbí ẹni tí a ni lára.”[1] Àti àṣẹ tí ó wà nínú ḥadīth al-Barāʾ bin ʿĀzib:[2] “Òjíṣẹ́ Allāh (صلى الله عليه وسلم) pa wá láṣẹ ohun méje ó sì kà wá lẹ́kun ohun méje. Ó pa wá láṣẹ láti bẹ aláìsàn wò, láti tẹ̀lé òkú lọ sí ibojì, láti bá ẹni tí ó sín ní ìkíni àánú, láti dáhùn [ìpè] ẹni tí ó pè wá, láti tan salām ká, láti ran ẹni tí a ni lára lọ́wọ́, àti láti ran àwọn ẹlòmíràn lọ́wọ́ láti mú ìbúra wọn ṣẹ.”
Àti nínú ḥadīth àwọn tí wọ́n ṣí kúrò tí wọ́n padà láti inú òkun, tí Òjíṣẹ́ Allāh (صلى الله عليه وسلم) sì bi wọ́n léèrè ohun tí wọ́n rí ní Abyssinia. Wọ́n ṣàpèjúwe obìnrin kan nínú àwọn olùfọkànsìn wọn tí ó gbé ìkòkò omi lé orí, ọ̀dọ́mọkùnrin kan sì tì í láàrin èjìká rẹ̀ títí ó fi ṣubú lulẹ̀ lórí eékún rẹ̀, ìkòkò náà sì fọ́. Ó fi ẹ̀sùn kàn wọ́n, ó sì sọ fún wọn pé a óò ṣe ìdájọ́ òdodo ní Ọjọ́ Àjíǹde, ó ní: “Ìwọ yóò mọ̀, ìwọ ọ̀dàlẹ̀, nígbà tí Allāh bá gbé Kursī kalẹ̀, tí ó sì kó àwọn àkọ́kọ́ àti àwọn tó kẹ́yìn jọ, tí ọwọ́ àti ẹsẹ̀ yóò sì sọ̀rọ̀ nípa ohun tí wọ́n ṣe níṣẹ́ [ní iṣẹ́], nígbà náà ni ìwọ yóò mọ bí ọ̀ràn mi àti ọ̀ràn rẹ yóò ṣe rí lọ́dọ̀ Rẹ̀.” Nígbà náà Òjíṣẹ́ Allāh (صلى الله عليه وسلم) sọ pé: “Ó sọ òtítọ́, ó sọ òtítọ́. Báwo ni Allāh yóò ṣe sọ orílẹ̀-èdè kan di mímọ́ tí a kò ti gba [ẹ̀tọ́ wọn] fún àwọn aláìlera wọn lọ́wọ́ àwọn alágbára wọn.”[3]
Sheikh ʿAbd al-ʿAzīz bin Bāz (رحمه الله) sọ pé, nígbà tí ó ń sọ̀rọ̀ lórí àwọn āyāt àti ḥadīth tí ó jẹ mọ́ àbòsí:[4]
Àwọn wọ̀nyí jẹ́ āyāt àti aḥādīth nípa ìkà àbòsí, àbòsí sì ní àbájáde búburú àti ibi ńlá. Èyí ni ìdí tí Allāh fi kà á léèwọ̀, nítorí ìbínú, ibi, ìbàjẹ́, ìkórìíra àti ọ̀tá tí ó ń yọrí sí.
Nítorí náà, ríran ẹni tí a ni lára lọ́wọ́ jẹ́ ọ̀ranyàn lórí ẹnìkọ̀ọ̀kan, fún gbogbo ẹni tí ó ní agbára láti ṣe bẹ́ẹ̀
Níwọ̀n bí ìwà ʿArafāt àti ẹgbẹ́ rẹ̀ yìí kò ti kan orílẹ̀-èdè kan tàbí ènìyàn kan, bí kò ṣe àpẹẹrẹ tí ó hàn gbangba, àti níwọ̀n bí àyíká rẹ̀ ti ń gbòòrò sí i ní èdè Gẹ̀ẹ́sì tí ó sì ń rí àwọn olùrànlọ́wọ́ tuntun fún ohun tí ó ń lépa, láti inú àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ìmọ̀, nígbà náà ó ṣe pàtàkì láti ní ìdúró tí ó ní ìlànà, ní ọ̀ràn yìí, láti gbèjà ọlá arákùnrin kan tí a tún tẹ̀ mọ́lẹ̀ tí a sì ṣe ẹ̀gbin sí pẹ̀lú ìwà àfojúdi.
Àkíyèsí nípa “muwāfaqah”. Àwọn tí ó wà ní àyíká ʿArafāt ti dábàá pé a ń gbé àwọn mashāyikh àti ọ̀ràn kan dìde nítorí “muwāfaqah”, ìyẹn ni ìfohùnṣọ̀kan àwọn àǹfààní. A lè fi àpẹẹrẹ lélẹ̀. Ẹ foju inú wò ó pé olè kan wà tí ó jí ẹrù ʿAbd Allāh, Zayd, Khālid àti ʿAmr. Àwọn mẹ́rin yìí ṣàwárí, nípasẹ̀ ìròyìn, ìbánisọ̀rọ̀ àti ìbáṣepọ̀, pé gbogbo wọn ni ẹni kan náà jí lọ́wọ́. Nígbà náà gbogbo wọn sọ̀rọ̀ síta wọ́n sì kìlọ̀ nípa olè náà. Láti sọ níbí pé wọ́n pàdé nítorí “muwāfaqah” nìkan fi hàn pé a kò fún ẹni náà ní tawfīq (àṣeyọrí) láti ọ̀dọ̀ Allāh nínú òye òtítọ́ ọ̀ràn àti pípa òtítọ́ àti ìdájọ́ òdodo mọ́. Kàkà bẹ́ẹ̀, bí àwọn mẹ́rin wọ̀nyí ṣe kóra jọ láti kà ibi léèwọ̀ àti láti fìdí ìdájọ́ òdodo múlẹ̀ ni ohun tí Sharīʿah pọndandan.
Bákan náà, nígbà tí àwọn ènìyàn yàtọ̀ síra bá ṣàwárí pé àwọn jẹ́ ẹni tí ènìyàn kan (àti àwọn tí ó wà lẹ́yìn rẹ̀ àti pẹ̀lú rẹ̀) ṣe ní ibi, ẹni tí a ti fìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé òpùrọ́ ni àti aṣèrúnkẹ́rùn, ẹni tí ó ń kọlu àwọn Salafi láìṣòdodo, tí ó ń gbin irúgbìn ìpínyà láàrin wọn bí ó ti ń yin àwọn oníbidʿah, tí ó sì ń ṣe ìrúkèrúdò ní ilẹ̀ àwọn Mùsùlùmí, nígbà náà bí wọ́n bá ṣiṣẹ́ pọ̀ láti ṣàlàyé òtítọ́, tàbí lórí ìgbésẹ̀ àdáyọ ti ara wọn, tí wọ́n sì fìdí ọ̀ranyàn ríran ẹni tí a ni lára lọ́wọ́ múlẹ̀, kò sí ọlọ́gbọ́n ènìyàn tí yóò sọ pé èyí jẹ́ “muwāfaqah”.
Nígbà tí ohun tí ó wà lókè bá ti hàn gbangba, ẹ jẹ́ kí a tẹ̀síwájú:
Ìwòye sí Ọ̀nà Ìṣiṣẹ́ ʿArafāt al-Muḥammadī
Ní 26 oṣù kìíní ọdún 2026, a gbé ìbéèrè àti ìdáhùn kan jáde nínú èyí tí a gbé ọ̀rọ̀ Dānā ʿAbd Allāh, tí ó jẹ́ ní èdè Kurdish ní àkọ́kọ́, kalẹ̀ nínú ìbéèrè kan. Bí ìdí ọ̀rọ̀ rẹ̀ ti hàn kedere nínú ìbéèrè náà fúnra rẹ̀, ʿArafāt al-Muḥammadī, láìfiyèsí tàbí àníyàn rárá, tẹ̀síwájú láti ṣe àsọdùn ní àsọdùn àti láti dá ẹni tí ó sọ ọ̀rọ̀ náà lẹ́jọ́ pẹ̀lú tabdīʿ àti taḍlīl.
Èyí ni ìbéèrè náà (gẹ́gẹ́ bí a ṣe fi sí inú ìfiranṣẹ́ tí a yà àwòrán) àti ìdáhùn nínú ohùn:
Ìbéèrè: Kí ni ìdájọ́ ọ̀rọ̀ yìí? Ohun tí àwọn Ṣaḥābah Òjíṣẹ́ náà (عليه الصلاة والسلام) ṣe! A kì í sọ “Àwọn Ṣaḥābah”, bí kò ṣe “Àwọn tuntun [sí Islām]”. Ọ̀rọ̀ yìí dára jù, ó sì lẹ́wà jùlọ, nítorí ó ní ìwà rere [ìyẹn ọ̀wọ̀] sí ipò àwọn Ṣaḥābah…
ʿArafāt wá dáhùn, èyí tí ó sọ nínú rẹ̀ nìyí:
Ọ̀rọ̀ èké àti ìríra ni èyí, ìṣìnà àti ìyapa ni…
Lẹ́yìn náà ó tẹ̀síwájú láti mẹ́nuba àwọn ipò àti ọlá àwọn Ṣaḥābah, àti ìgbìyànjú àti ìsapá wọn.
Ẹni tí ó bá sọ nípa wọn pé a kì í sọ “Àwọn Ṣaḥābah”, nígbà náà ó ti ṣìnà, olùyapa ni, oníbidʿah ni. Èyí dà bí ọ̀rọ̀ Ḥasan bin Farḥān al-Mālikī, Mutaraffiḍ, al-Rāfiḍī. Òun ni ẹni tí ó dá bidʿah yìí sílẹ̀.
Lẹ́yìn náà ó ṣàlàyé ohun tí al-Mālikī yìí ṣe nípa pípín ìbákẹ́gbẹ́ sí oríṣi méjì, ọ̀kan tí a ṣàlàyé ní ìtumọ̀ Sharʿīyy (àwọn Muhājirūn àti Anṣār títí di àkókò Àdéhùn Ḥudaybiyyah) àti òmíràn tí ó jẹ́ ti èdè, èyí tí kò yàtọ̀ sí ìdàpọ̀ tí ó ń wáyé láàrin Wòlíì (صلى الله عليه وسلم) àti àwọn aláìgbàgbọ́ àti àwọn alágàbàgebè. Nítorí náà, ó yọ orúkọ yìí “Àwọn Ṣaḥābah” kúrò lára ọ̀pọ̀lọpọ̀ nínú wọn.
Lẹ́yìn náà ó sọ pé:
Ọ̀rọ̀ yìí [ìyẹn ti Dānā ʿAbd Allāh] dà bí rẹ̀, nítorí pé ó yọ orúkọ yìí “Àwọn Ṣaḥābah” kúrò, ó sì sọ wọ́n di “Àwọn tuntun (sí Islām)” nìkan, èyí sì fi àìmọ̀kan àti ìṣìnà rẹ̀ hàn… nítorí náà ó jẹ́ dandan fún ẹni tí ó sọ ọ̀rọ̀ yìí láti ronúpìwàdà àti láti yí padà.
Lẹ́yìn náà ó tẹ̀síwájú láti mẹ́nuba orúkọ àwọn Ṣaḥābah bẹ́ẹ̀ tí wọ́n gba Islām lẹ́yìn náà, àti pé iye wọn tó nǹkan bí ẹgbẹ̀rún méjì, àti pé gbogbo wọn jẹ́ “Ṣaḥābah”, lẹ́yìn náà ó sọ pé:
Nítorí náà ẹni tí ó bá sọ pé: “A kì í sọ ‘Àwọn Ṣaḥābah’ nítorí ohun tí ó ṣẹlẹ̀ láti ọ̀dọ̀ wọn nípa Dhāt Anwāṭ, ọ̀rọ̀ eléwu ni èyí, bidʿah àti ìṣìnà ni, oníbidʿah sì ni ẹni tí ó sọ ọ́, tí ó ń parun nínú bidʿah rẹ̀, nítorí náà ó gbọ́dọ̀ ronúpìwàdà tàbí kí a polongo rẹ̀ ní oníbidʿah nítorí ọ̀rọ̀ yìí.”
Ohun tí ó tẹ̀lé yìí yẹ kí ó hàn lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ sí òǹkàwé:
01 Ìdí gidi tí Sheikh Dānā ʿAbd Allāh fi sọ ohun tí ó sọ wà nínú ìbéèrè náà fúnra rẹ̀, kò sì nílò àlàyé míràn. Kò sẹ́ ìbákẹ́gbẹ́ àwọn Ṣaḥābah wọ̀nyẹn, ṣùgbọ́n ó sọ lásán pé kí ènìyàn dúró lórí ohun tí ó wà nínú ḥadīth, “Àwọn tuntun (sí Islām)”, láti bọ̀wọ̀ fún orúkọ “Ṣaḥābah”, kí àṣìṣe tí a gbà ní àforíjì tí ó ṣẹlẹ̀ láti ọ̀dọ̀ àwọn kan, nítorí pé wọ́n jẹ́ tuntun sí Islām, má ṣe tàn kálẹ̀ sí àwọn yòókù. Kò sí ohun kan níbí, bóyá nítòsí tàbí ní ọ̀nà jíjìn, níbi tí a ti ń sẹ́ orúkọ “Ṣaḥābah” kúrò lára àwọn tí ọ̀ràn náà kàn.
02 Ṣùgbọ́n, ʿArafāt pàdánù ọ̀rọ̀ náà pátápátá, bí ó tilẹ̀ jẹ́ kedere bí ọ̀sán, láti inú ìbéèrè tí òun fúnra rẹ̀ kà jáde, ó sì mọ̀ọ́mọ̀ tẹ̀síwájú láti yí ọ̀ràn náà po, ó yí i padà sí nǹkan míràn, ó sì ṣe àfihàn ìtara fún àwọn Ṣaḥābah, ó ṣe àsọdùn tí kò ní ààlà, ó mú àwọn olùgbọ́ rẹ̀ dààmú, nínú èyí tí ìyàlẹ́nu àti ìbẹ̀rù tí irú ìmọ̀wé èké yìí ń mú jáde ń fi àwọn olùgbọ́ rẹ̀ sílẹ̀ láìlè ronú jinlẹ̀ nípa ohun tí wọ́n ń gbọ́, ìyí po burúkú náà, àti àwọn ìdájọ́ líle gidigidi tí a ń gbé jáde.
03 Fún ohun tí ó yálà ó kò yéni, tàbí tí ó mọ̀ọ́mọ̀ ṣe àsọdùn rẹ̀, ó lo gbogbo àwọn àpèjúwe àti ìdájọ́ wọ̀nyí:
Ó ti ṣìnà, olùyapa, oníbidʿah, ó dà bí Mutaraffiḍ, Rāfiḍī Farḥān al-Mālikī, àìmọ̀kan, ìṣìnà, ó gbọ́dọ̀ ronúpìwàdà kí ó sì yí padà, oníbidʿah, tí ó ń parun nínú bidʿah rẹ̀, a polongo rẹ̀ ní oníbidʿah bí kò bá ronúpìwàdà.
Ó wà lára àwọn ohun tó ṣàjèjì jùlọ pé àwọn ọmọ ẹ̀yìn ʿArafāt, àwọn tí wọ́n ti wọ àyíká rẹ̀, tí wọ́n sì wà ní ẹ̀gbẹ́ kan náà pẹ̀lú rẹ̀, kò lè rí òtítọ́ ọ̀ràn tí ó rọrùn tí ó sì máa ń múni rẹ́rìn-ín tí a ti fà wọ́n sínú rẹ̀. Pé ʿArafāt yálà ní ìṣòro ńlá nínú òye ọ̀rọ̀, gẹ́gẹ́ bí ipò tí ó dára jùlọ, tàbí pé ó mọ̀ọ́mọ̀ ṣe é. Lẹ́yìn náà ó ṣe àsọdùn ó sì yí ọ̀ràn po, ó ṣe àfikún èrò tí kò ní ìdí, ó ṣe àfiwé èké (bí ìdárúkọ al-Mālikī), ó sì gbé àwọn ìdájọ́ tí ó ní àbòsí jùlọ jáde. Lẹ́yìn náà àwọn ọmọ ẹ̀yìn rẹ̀ rò pé ó ní ìtara bẹ́ẹ̀ fún ẹ̀sìn àti pé olùgbèjà ni, nígbà tí ohun tí ẹ ní ni ìmọ̀wé èké, irọ́, ìhùmọ̀ àti àwọn ìpele àbòsí.
Èyí wá mú kí Dānā ʿAbd Allāh gbé àlàyé kúkúrú jáde àti láti fọ ara rẹ̀ mọ́.
Ìfọ Ara Dānā ʿAbd Allāh Mọ́
Láìpẹ́ lẹ́yìn náà, Sheikh Dānā ʿAbd Allāh tú fídíò kúkúrú tó tẹ̀lé yìí jáde:
Ìtumọ̀:
Nípa ohùn yìí tí Sheikh ʿArafāt al-Muḥammadī takò pé mo sọ pé “Àwọn tuntun (sí Islām)” kì í ṣe ara àwọn Ṣaḥābah. Èyí (ẹ̀sùn náà) jẹ́ èké pátápátá. Mo pe gbogbo ènìyàn tí ó túmọ̀ ọ̀rọ̀ mi láti èdè Kurdish sí èdè Lárúbáwá fún Sheikh ʿArafāt níjà (láti fihàn) pé mo sẹ́ orúkọ “ìbákẹ́gbẹ́” tàbí “Àwọn Ṣaḥābah” kúrò lára àwọn tí wọ́n jẹ́ tuntun sí Islām (nínú ìtàn yẹn).
Mo sọ pé: Ẹ má ṣe sọ “Àwọn Ṣaḥābah” kí ìkọlù yìí, tàbí ohun tí ó ṣẹlẹ̀ láti ọ̀dọ̀ wọn, má baà bọ́ lé gbogbo àwọn Ṣaḥābah. Nítorí pé ẹgbẹ́ kékeré kan ni wọ́n, wọ́n sì ní àforíjì wọn, tuntun sí Islām ni wọ́n, (èyí sì jẹ́) láti dáàbò bo orúkọ (ìpè) “Àwọn Ṣaḥābah”, orúkọ ńlá yìí, kí (ìṣẹ̀lẹ̀) yìí má baà bọ́ lé gbogbo àwọn Ṣaḥābah. Èmi kò sẹ́ orúkọ “ìbákẹ́gbẹ́” kúrò lára wọn.
Ẹnikẹ́ni tí ó gbé ọ̀rọ̀ yìí jáde láti ọ̀dọ̀ mi ti hùwà ọ̀dàlẹ̀ nínú ìtumọ̀ sí Sheikh ʿArafāt. Mo nírètí pé ẹ lè gbé e dé ibẹ̀, kí Allāh san yín lẹ́san.
Ó yẹ kí a kíyèsí níbí pé Dānā ʿAbd Allāh rò pé ọ̀dàlẹ̀ ni nínú ìtumọ̀, ṣùgbọ́n kò dàbí pé bẹ́ẹ̀ ni, nítorí pé láti inú ìbéèrè náà fúnra rẹ̀, èyí tí ʿArafāt fúnra rẹ̀ kà jáde, ó hàn kedere ohun tí ó ní lọ́kàn.
Àpilẹ̀kọ Dānā ʿAbd Allāh ti 7 Oṣù Kejì 2026
Lẹ́yìn náà Dānā ʿAbd Allāh kọ àpilẹ̀kọ PDF gígùn tí àkọlé rẹ̀ jẹ́: “Bíbọ̀wọ̀ fún Orúkọ Ìbákẹ́gbẹ́ àti Àwọn Ṣaḥābah: Láti Inú Ìwà Rere Àwọn Ènìyàn Òtítọ́. Ìwádìí Nínú Àlàyé Àbòsí àti Òkùnkùn” (ojú ewé 32) láti gbèjà ọlá rẹ̀ àti láti fi òtítọ́ ohun tí ó sọ hàn, èyí tí a gbé e lé tí a fi polongo rẹ̀ ní oníbidʿah tí ó ti ṣìnà, tí ó ń tẹ̀lé ọ̀nà “Mutaraffiḍ Rāfiḍī Ḥasan al-Mālikī”. Gbogbo èyí jẹ́ àmì bí ʿArafāt ṣe ń tọ́jú ọlá àti ipò àwọn Salafi tí wọ́n ní ìsapá nínú daʿwah àti ìkọ́ni ní ìmọ̀ ẹ̀sìn Allāh.
Ọ̀kan nínú ọ̀pọ̀ ohun àkíyèsí tí Dānā ʿAbd Allāh tọ́ka sí ni ìtakora gbangba nínú ọ̀rọ̀ ʿArafāt níbi tí ó ti sọ pé, “Ó ti ṣìnà, olùyapa, oníbidʿah. Èyí dà bí ọ̀rọ̀ Ḥasan bin Farḥān al-Mālikī” àti lẹ́yìn náà, “Ọ̀rọ̀ eléwu ni èyí, bidʿah àti ìṣìnà ni, oníbidʿah sì ni ẹni tí ó sọ ọ́, tí ó ń parun nínú bidʿah rẹ̀, nítorí náà ó gbọ́dọ̀ ronúpìwàdà tàbí kí a polongo rẹ̀ ní oníbidʿah nítorí ọ̀rọ̀ yìí.”
Nígbà tí ó ń sọ̀rọ̀ lórí èyí, Dānā ʿAbd Allāh sọ pé:
Ìtakora rẹ ni pé o dá a lẹ́jọ́ pé “Oníbidʿah, ẹni tí ó ń parun, ẹni tí ó ti ṣìnà”, lẹ́yìn náà o sọ pé, “Ó gbọ́dọ̀ ronúpìwàdà, bí bẹ́ẹ̀ kọ́ a polongo rẹ̀ ní oníbidʿah nítorí ọ̀rọ̀ yìí.” Nítorí náà èmi kò mọ̀, èwo nínú àwọn ìdájọ́ méjèèjì ni ó tọ́, ó sì hàn gbangba pé ìdàpọ̀ àwọn fídíò kúkúrú méjì wà (nínú ohùn náà), nítorí pé àyípadà ohùn tí ó yé wa kedere wà láàrin rẹ̀.
Àkíyèsí: A ti sọ fún mi pé èyí ni ohun tí ʿArafāt àti àwọn olùrànlọ́wọ́ rẹ̀ máa ń ṣe nígbà míràn, wọ́n á mú ohùn ìdáhùn kan, tàbí fídíò kúkúrú kan, lẹ́yìn náà wọn á tún apá kan rẹ̀ ṣe (ìyẹn ni kí wọ́n gbà á sílẹ̀ lẹ́ẹ̀kan sí i), lẹ́yìn náà wọn á dà á pọ̀ mọ́ ti àkọ́kọ́, ju ẹnìkan lọ sì ti kíyèsí èyí.
Àtẹ̀jáde Dānā ʿAbd Allāh ti 11 Oṣù Kejì 2026
Lẹ́yìn náà—ní àwọn ọjọ́ díẹ̀ lẹ́yìn àpilẹ̀kọ tí ó wà lókè, nígbà tí ó ti fi àpilẹ̀kọ náà ránṣẹ́ fún àfiyèsí ʿArafāt al-Muḥammadī—Sheikh Dānā ʿAbd Allāh kọ àtẹ̀jáde kan (Lárúbáwá àtilẹ̀wá níbí), ìtumọ̀ èyí tí ó wà ní ìsàlẹ̀.
Ka àtẹ̀jádeFi àtẹ̀jáde pamọ́+−
براءة الذمة من التشنيع والفرقة والمذمة
قلت سابقاً سيصل جوابي الليلة إلى الشيخ عرفات "الليلة " بخصوص انتقاده لي، من باب الإحسان، وذلك ليراجع نفسه وحكمه الجائر ،ودرءًا للفتنة ،وإلا فمن حقي الشرعي أن أرد عليه لأنه نشره في العام ولم ينصح سراً حيث رد عليَّ مرتين وتهجم وضلل من غير أن يفهم أصل القضية..
بأنني أحمل اليك رسالة من اخينا دانا عبدالله في مسألة حديث "ذات الانواط" ..
فأجاب الشيخ عرفات:
(ما عندي استعداد أن اقرأ منها شيئاً
فليكتب تراجعا…
ثم سأقرأها ، فليتراجع حتى لا يكثر القيل والقال في موضوع الصحابة.. )
هكذا كان جواب الشيخ عرفات، للشيخ أبي أيوب ...
فأقول لك ياشيخ عرفات مشفقأ عليك وناصحاً لك، والله أسهل شيئ علينا التوبة والتراجع في شأن صحابة النبي صلى الله عليه وسلم، إذا كنت قد اخطأت فيها ..
فالصحابة هم مهجة قلوبنا ، وتيجان رؤوسنا، و بهم نفتخر بهم ، وندافع عنهم ، نصول ونجول محتسبين الأجر من الباري تعالى ..
ولكن هذه الأساليب والتصرفات والمواقف منك يا شيخ عرفات لا انصاف فيها !!!
فأنت حكمت وبدعت وضللت في مسألة لا تعرف حيثياتها و ماذا قيل فيها ، وخاصة انها باللغة الكردية !!
ومع ذلك فأنت لست مستعداً أن تقرأ رسالة كتبها لك المظلوم المعني بالمسألة ، بكل احترام و أدب ومراعاة للأخوة....
فوالله هذا التصرف منك والتعالي ، أحق بالمراجعة والأوبة..
*وأزيد وأقول:
أولا/
انت ومن يترجم لك من أتباع محمد عبدالجبار، تريدون أن تثبتوا أمراً لم أقله !!
ووالله هذا كذب علي ، وهذا الاندفاع الذي أراه منك في اثباتها يدل على أمور نفسية خطيرة كالعجب والتعالي ...
فلسان حالك يقول ( ما أريكم إلا ما أرى )!!
وأجدني مضطرا إلى أن انقل كلام الشيخ ربيع في هذه المسألة وهو قوله:
"ولكن الحدادية لهم أصل خبيث وهو أنهم إذا ألصقوا بإنسان قولا هو بريء منه ويعلن براءته منه ، فإنهم يصرون على الاستمرار على رمي ذلك المظلوم بما ألصقوه به ، فهم بهذا الأصل الخبيث يفوقون الخوارج !!
[إتحاف أهل الصدق و العرفان بكلام الشيخ ربيع في مسائل الإيمان]
ثانيا/
أنه يدل على ضعف مستواك العلمي !!
فأنت تحكم على شخص، ولا تريد أن تقرأ كلام المخالف ولا سيما أن ماحصل لم تكن باللغة العربية فكان من الإنصاف بل الواجب عليك أن تسمع لصاحب الكلام المعني بالأمر ..
ثالثا/
ارجو منك ومن الذين معك
ألكف عن التهديد والارهاب الفكري مرة بالتبديع ومرة بالتحذير ومرة بالنصيحة المبطنة بالتهديد والطعن !!
تطلب مني التوبة من غير أن تفهم أصل القضية ؟؟!!
وليكن معلوماً لديك:
بأننا لا يخوفنا هذه التهويلات والتشديدات الجائرة ولايروج عندنا مادام في جعبتك ضحالة من الحجة والانصاف لأن السلفي تربى على السنة والحجة والبرهان فلا ينخدع بهذه التهويلات ويعلم أن للباطل جولة ثم يتلاشى ، فالإمام ربيع السنة عندما اتهم بأنه يسيء الأدب مع الصحابة في عدة مواقف والفاظ تاب واعتذر عن مسألتين وتاب عنهما، ورد اكثرها وبين خيانتهم في نقل كلامهم وبين في بعضها أنه ليس بطعن كما فهمه أهل التنطع والجهل ..
رابعا/
وأقولها بكل صراحة الآن فهمت لماذا الشيخ نزار يستخدم بعض الالفاظ والاساليب التي كانت فيها بعض الشدة ؛ لأنكم عندكم امور و تصرفات عجيبة و غريبة وظالمة و خطيرة ...الخ
لذلك فالشيخ نزار معذور في ذلك ..
و سيأتي مزيد بيان لهذه المسألة ..
والله المستعان ، و صلى الله على نبينا محمد وعلى آله وصحبه أجمعين
دانا عبدالله احمد
23شعبان1447
Gbígbé Ẹ̀bi Kúrò Lórí Ẹni Nípa Ìfisùn, Ìpínyà, àti Ẹ̀gàn
Mo sọ ṣáájú pé ìdáhùn mi yóò dé ọ̀dọ̀ Sheikh Arafat ní alẹ́ òní—nípa àríwísí rẹ̀ sí mi—láti inú ìfẹ́ rere, kí ó lè tún ara rẹ̀ rò àti ìdájọ́ rẹ̀ tí ó jẹ́ àìṣòdodo, àti láti dènà fitnah. Bí bẹ́ẹ̀ kọ́, ẹ̀tọ́ mi ni lábẹ́ òfin ẹ̀sìn láti dá a lóhùn, nítorí pé ó kéde àríwísí rẹ̀ ní gbangba kò sì gbà mí nímọ̀ràn ní ìkọ̀kọ̀, lẹ́yìn tí ó ti kọlù mí lẹ́ẹ̀mejì tí ó sì polongo mi pé mo ti ṣìnà láìgbọ́ pàápàá ìpìlẹ̀ ọ̀ràn náà.
Lẹ́yìn tí arákùnrin wa ọlọ́lá Sheikh Abu Ayyub kàn sí Sheikh Arafat al-Muhammadi lánàá, tí ó sì sọ fún un pé: “Mo gbé ìránṣẹ́ kan wá fún ọ láti ọ̀dọ̀ arákùnrin wa Dana Abdullah nípa ọ̀ràn ḥadīth ‘Dhat Anwat’…”
Sheikh Arafat dáhùn pé: “Mi ò ṣetán láti ka ohunkóhun nínú rẹ̀. Kí ó kọ ìyípadà ọkàn sílẹ̀… nígbà náà ni èmi yóò ká a. Kí ó yí padà kí ọ̀rọ̀ òfófó dín kù nípa ọ̀ràn àwọn Ṣaḥābah…”
Báyìí ni ìdáhùn Sheikh Arafat sí Sheikh Abu Ayyub rí.
Nítorí náà mo sọ fún ọ, Sheikh Arafat, pẹ̀lú àánú àti ìmọ̀ràn òtítọ́ fún ọ: Allāh ni ẹlẹ́rìí mi, ohun tí ó rọrùn jùlọ fún wa ni ìronúpìwàdà àti ìyípadà nínú àwọn ọ̀ràn tí ó kan àwọn Ṣaḥābah Wòlíì (kí ọlà àti àlàáfíà wà fún un), bí mo bá ti ṣe àṣìṣe ní ọ̀nà yẹn lóòótọ́.
Àwọn Ṣaḥābah ni ìdùnnú ọkàn wa, adé orí wa; àwa ń gbéraga pẹ̀lú wọn, a sì ń gbèjà wọn. À ń sa gbogbo ipá wa, a ń wá ẹ̀san láti ọ̀dọ̀ Olódùmarè. Ṣùgbọ́n àwọn ọ̀nà wọ̀nyí, ìwà wọ̀nyí, àti ìdúró wọ̀nyí láti ọ̀dọ̀ rẹ, Sheikh Arafat, kò ní ìdájọ́ òdodo rárá!!!
O ṣe ìdájọ́, o polongo bidʿah, o sì kéde ìṣìnà nínú ọ̀ràn tí o kò mọ àwọn kúlẹ̀kúlẹ̀ rẹ̀, tàbí ohun tí a sọ nípa rẹ̀—pàápàá níwọ̀n bí ó ti jẹ́ ní èdè Kurdish!!
Síbẹ̀síbẹ̀, pẹ̀lú ìyẹn, o kò ṣetán láti ka lẹ́tà tí ẹni tí a ṣe àbòsí sí tí ọ̀ràn náà kàn kọ sí ọ, pẹ̀lú ọ̀wọ̀ pípé, ìwà tútù, àti ìfiyèsí fún ìbátan arákùnrin. Allāh ni ẹlẹ́rìí mi, ìwà yìí àti ìgbéraga yìí láti ọ̀dọ̀ rẹ yẹ jù láti tún yẹ̀ wò àti láti padà.
Èmi yóò fi kún un, èmi yóò sì sọ pé:
Àkọ́kọ́: Ìwọ àti àwọn tí ń túmọ̀ fún ọ láti inú àwọn ọmọ ẹ̀yìn Muhammad Abdul-Jabbar fẹ́ fìdí ohun tí èmi kò sọ múlẹ̀!! Allāh ni ẹlẹ́rìí mi, irọ́ ni èyí sí mi, ìtara yìí tí mo rí lọ́dọ̀ rẹ nínú fífi ìdí rẹ̀ múlẹ̀ sì tọ́ka sí àwọn ìṣòro ọkàn ńlá bí ìgbéraga àti ìfọ́nnu. Ipò ọkàn rẹ ń sọ pé, “Èmi kò fi ohun kan hàn yín bí kò ṣe ohun tí mo rí”!! Mo rí ara mi ní dandan láti fa ọ̀rọ̀ Sheikh Rabee’ yọ lórí ọ̀ràn yìí, níbi tí ó ti sọ pé:
“Ṣùgbọ́n àwọn Ḥaddādiyyah ní ìlànà ẹ̀tàn: nígbà tí wọ́n bá fi ọ̀rọ̀ kan lé ènìyàn lórí tí ó mọ̀ pé òun kò ní ẹ̀bi nínú rẹ̀ tí ó sì kéde pé òun kò ní ẹ̀bi nínú rẹ̀, wọ́n á tẹpẹlẹ mọ́ ìtẹ̀síwájú láti máa fi ẹ̀sùn kan ẹni tí a ṣe àbòsí sí náà pẹ̀lú ohun tí wọ́n fi lé e lórí. Pẹ̀lú ìlànà ẹ̀tàn yìí, wọ́n kọjá àwọn Khawārij!!” [Láti: It-haaf Ahl al-Sidq wal-‘Irfan bi-Kalaam al-Shaykh Rabee’ fi Masaa’il al-Eemaan]
Èkejì: Ó fi àìlágbára ipò ẹ̀kọ́ rẹ hàn!! O dá ènìyàn lẹ́jọ́, ṣùgbọ́n o kò fẹ́ ka ọ̀rọ̀ ẹni tí ó yàtọ̀—pàápàá níwọ̀n bí ohun tí ó ṣẹlẹ̀ kò ti jẹ́ ní èdè Lárúbáwá. Ìdájọ́ òdodo, bí kò ṣe ọ̀ranyàn pàápàá, ni kí o gbọ́ látọ̀dọ̀ ẹni tí ọ̀rọ̀ rẹ̀ wà ní ìbéèrè…
Ẹ̀kẹta: Mo bẹ̀ ọ́ àti àwọn tí ó wà pẹ̀lú rẹ pé kí ẹ dẹ́kun ìhàlẹ̀ àti ìpanilẹ́rù ọgbọ́n—nígbà míràn nípa polongo bidʿah, nígbà míràn nípa ìkìlọ̀, nígbà míràn nípa ìmọ̀ràn tí a fi ìhàlẹ̀ àti ẹ̀gàn bò!!
O ń béèrè ìronúpìwàdà lọ́wọ́ mi láìgbọ́ pàápàá ìpìlẹ̀ ọ̀ràn náà??!!
Kí o mọ̀: A kò bẹ̀rù àwọn àsọdùn àti ìfúnpá àìṣòdodo wọ̀nyí, wọn kò sì ní ìwúwo lọ́dọ̀ wa níwọ̀n ìgbà tí àpò ohun ìjà rẹ ṣófo fún ẹ̀rí àti ìdájọ́ òdodo. A tọ́ Salafi dàgbà lórí Sunnah, ẹ̀rí, àti ìfihàn—a kì í tàn án jẹ pẹ̀lú àsọdùn bẹ́ẹ̀, ó sì mọ̀ pé irọ́ ní àkókò tirẹ̀, lẹ́yìn náà ó á pòórá. Imam Rabee’ ti Sunnah, nígbà tí a fi ẹ̀sùn kàn án pé ó ń hùwà àìbọ̀wọ̀ sí àwọn Ṣaḥābah ní ọ̀pọ̀ ìgbà àti ọ̀rọ̀, ronúpìwàdà ó sì tọrọ àforíjì lórí ọ̀ràn méjì ó sì yí wọn padà, ó kọ ọ̀pọ̀ jùlọ nínú àwọn ẹ̀sùn náà, ó tú ìwà ọ̀dàlẹ̀ wọn nínú gbígba ọ̀rọ̀ rẹ̀ síta, ó sì ṣàlàyé ní àwọn ọ̀ràn kan pé kì í ṣe ẹ̀gàn gẹ́gẹ́ bí àwọn onítara àti aláìmọ̀kan ti lóye rẹ̀…
Ẹ̀kẹrin: Mo sọ pẹ̀lú òtítọ́ inú pípé: Nísinsin yìí mo ti lóye ìdí tí Sheikh Nizar fi lo àwọn ọ̀rọ̀ àti ọ̀nà kan tí ó ní líle díẹ̀; nítorí pé ẹ ní àwọn ìwà àti ìṣesí àjèjì, àràmàǹdà, aláìṣòdodo, àti eléwu, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Nítorí náà Sheikh Nizar ní àforíjì ní ọ̀nà yẹn.
Àlàyé síwájú sí i lórí ọ̀ràn yìí yóò tẹ̀lé.
Allah sì ni ẹni tí a ń wá ìrànlọ́wọ́ lọ́dọ̀ rẹ̀, kí ọlà àti àlàáfíà sì wà fún Wòlíì wa Muhammad àti fún gbogbo ẹbí rẹ̀ àti àwọn Ṣaḥābah rẹ̀.
Dana Abdullah Ahmad 23 Sha’ban 1447
Àwọn Àsọyé àti Àkíyèsí
Láti inú ohun tí ó ti kọjá, òǹkàwé lè rọrùn so ipò yìí mọ́ ti èmi, tí ó jẹ́ bákan náà lọ́nà púpọ̀, kì í sì í ṣe láìsídìí ni ọ̀pọ̀ ènìyàn fi polongo ʿArafāt ní òpùrọ́, gbogbo wọn ní ìrírí tiwọn, tàbí tí wọ́n ń sọ̀rọ̀ lórí ti àwọn ẹlòmíràn, lẹ́yìn ìwádìí kúlẹ̀kúlẹ̀. Àwọn àkíyèsí àti àsọyé kan wà tí a lè ṣe.
01 Bí ó ṣe rọrùn fún ʿArafāt láti purọ́, láti hùmọ̀ àti láti yí ọ̀rọ̀ po nínú àwọn ọ̀ràn tí ó hàn gbangba ní ìwòye àkọ́kọ́ sí ẹni tí ó ní ìmọ̀ díẹ̀ jùlọ.
02 Bí ó ṣe rọrùn fún un láti gbé àwọn ìdájọ́ ńláńlá lé àwọn ènìyàn tí wọ́n ní ipò tí a sì bọ̀wọ̀ fún tàbí tí wọ́n yẹ fún un.
03 Ìgbéraga àti ẹ̀gàn tí ó fi ń hùwà sí àwọn ènìyàn lẹ́yìn tí ó ti bà wọ́n lórúkọ jẹ́ tí ó sì ṣe àbòsí sí wọn, tí ó kọ̀ láti gbà pé òun ṣàṣìṣe, tí ó sì kọ̀ pàápàá láti ka ẹ̀hónú àti ìgbèjà ara wọn, lẹ́yìn tí a ti bà wọ́n lórúkọ jẹ́.
04 Béèrè ìronúpìwàdà wọn nípa ohun tí ó yálà kò yéni (ní ipò tí ó dára jùlọ) tàbí tí ó mọ̀ọ́mọ̀ purọ́ nípa rẹ̀, lẹ́yìn náà ó ṣe tabdīʿ àti taḍlīl wọn, tí ó ń fi àyà ṣíṣe ẹ̀fẹ̀ hàn tí òun, gẹ́gẹ́ bí ènìyàn, ń ṣe àfihàn rẹ̀ sí ìmọ̀ àti ìsapá ọlọ́lá al-jarḥ wal-taʿdīl.
05 Tú àwọn olóòótọ́ rẹ̀, àwọn trolls àti àwọn ọmọ ogun rẹ̀ sílẹ̀ sí àwọn tí ó ń sọ̀rọ̀ ibi nípa wọn, gbogbo wọn ń rò pé àwọn ń ṣe jihād ọlọ́lá lòdì sí àwọn oníbidʿah àti àwọn olùyapa tí wọ́n ti ṣìnà láti gbèjà àwọn Ṣaḥābah ní ọ̀ràn yìí, tàbí àwọn ọ̀mọ̀wé ní àwọn ọ̀ràn míràn, gbogbo rẹ̀ dá lórí àìgbọ́ràn (ní ipò tí ó dára jùlọ) tàbí àìṣòótọ́ gbangba ti sheikh wọn.
06 Ẹni tí a pa lára tí ó sì jẹ́ òtòṣì ni a wá fi sílẹ̀ láti ṣàlàyé ara rẹ̀ ní gígùn, a sì rì ohùn rẹ̀ mọ́lẹ̀ nítorí pé ʿArafāt al-Muḥammadī ti gbé ìdájọ́ tí kò lè ṣàṣìṣe jáde tí a kà sí aláìlè yí padà àti ìkẹyìn, àwọn olùrànlọ́wọ́ rẹ̀ sì rí i dájú pé bẹ́ẹ̀ ni nípasẹ̀ oríṣiríṣi ìpanilẹ́rù ọgbọ́n.
07 Mímú ìpínyà, ọ̀tá àti ìkórìíra wá láàrin àwọn àwùjọ Salafi nípa pípín wọn sí ọ̀nà méjì àti béèrè pé kí a fi àwọn ìdájọ́ aláìṣòdodo rẹ̀ lélẹ̀ kí a sì ṣe lé wọn lórí.
08 Ìkánjú ńlá nínú ohun tí Sheikh ʿAlī al-Ḥudhayfī ti ń gbani nímọ̀ràn sí fún ìgbà pípẹ́, òun sì jẹ́ ẹni mìíràn tí ó ti jìyà ìlòkulò àti ẹ̀gàn fún ìgbà pípẹ́ nítorí pé ó gba ènìyàn nímọ̀ràn pẹ̀lú Sunnah àti ìmọ̀ràn àwọn ọ̀mọ̀wé àgbà, bí Sheikh Rabīʿ, nínú àwọn ọ̀ràn tó burú jáì tí ó sì wúwo tí ó kan ààbò agbègbè.
Dókítà ʿArafāt al-Muḥammadī ni Okùnfà Àwọn Fitnah Wọ̀nyí Láti ọwọ́ Sheikh ʿAlī al-Hudhayfī
Níwọ̀n ìgbà tí Arafat Al-Muhammadī bá ń tẹ̀síwájú láti máa ṣe sí àwọn olùpè bẹ́ẹ̀, àwọn ìṣòro, fitnah, àti àwọn àríyànjiyàn yóò máa wà.
ʿArafāt jẹ́ ọkùnrin búburú gidigidi, mo sì nírètí pé ẹ óò fetí sí àwọn ẹlẹ́rìí ọlọ́gbọ́n, àwọn tí wọ́n fẹ́ ohun rere fún daʿwah Salafi tí wọ́n sì ga ju ʿArafāt al-Muḥammadī lọ lọ́nà jíjìn, kò sì sí ọ̀tá láàrin wọn àti ʿArafāt al-Muḥammadī.
Bí ọkùnrin kan bá di olókìkí fún àwọn nǹkan búburú, tí àwọn ìròyìn nípa rẹ̀ sí ipa yẹn sì tàn káàkiri láti gbogbo ọ̀nà, nígbà náà kò tọ́ láti gbójú fo àwọn ìròyìn wọ̀nyí bí ẹni pé a kò gbọ́ ohunkóhun tí a kò sì mọ̀ ohunkóhun.
Mo ti tọ́ka sí àwọn ọ̀ràn kan nípa Dókítà ʿArafāt al-Muḥammadī, pẹ̀lú àwọn nǹkan tí mo kíyèsí fúnra mi nígbà ìmọ̀ mi nípa rẹ̀, bí àwọn ìdúró rẹ̀ nípa àwọn ẹgbẹ́ òṣèlú kan, àti ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìròyìn nípa rẹ̀ tí ọ̀pọ̀ arákùnrin ọlọ́lá láti oríṣiríṣi orílẹ̀-èdè pín, pẹ̀lú àwọn orílẹ̀-èdè Lárúbáwá àti àwọn míràn, tí ẹni tí ó ṣe ìdájọ́ òdodo kò lè sẹ́. Gbogbo àwọn ìròyìn wọ̀nyí fi hàn pé ọkùnrin eléwu gidigidi ni sí daʿwah Salafi.
Àwọn ìròyìn ìbàjẹ́ rẹ̀ ti tàn káàkiri gidigidi (tawātur), ní ọ̀nà tí ó ṣòro fún àwọn ènìyàn tí ó kan láti dìmọ̀lù purọ́, àwọn ìròyìn wọ̀nyí sì ti wá láti Madinah, Yemen, Bahrain, Egypt, Indonesia, United Kingdom, àti àwọn orílẹ̀-èdè míràn. Ní díẹ̀ nínú àwọn orílẹ̀-èdè wọ̀nyí, àwọn ìròyìn pọ̀ (mutawātir) a sì ti gbà wọ́n láti ju ibì kan lọ. Nítorí náà, báwo ni ó ṣe rí bí a bá so àwọn ìròyìn wọ̀nyí pọ̀ mọ́ àwọn ìròyìn míràn? Bí àwọn ìròyìn wọ̀nyí bá sì pọ̀ láti ọ̀dọ̀ ènìyàn kan ṣoṣo nítorí ọ̀pọ̀ ọ̀nà [ìgbasọ], kí ni bí wọ́n bá pọ̀ láti ọ̀dọ̀ ọ̀pọ̀ àwọn ènìyàn tí ó ṣeé gbẹ́kẹ̀lé tí wọ́n sì ní ọlá, àti láti oríṣiríṣi orílẹ̀-èdè?
Nítorí náà, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn kan nínú wọn kò jẹ́ òtítọ́ fúnra wọn, a kò lè gbójú fo àwọn ìròyìn wọ̀nyí [nítorí ọ̀pọ̀lọpọ̀ wọn]. Nítorí náà kí ni bí wọ́n bá jẹ́ òtítọ́ fúnra wọn? Kò tọ́—Allāh ni ẹlẹ́rìí mi, kò tọ́ láti pa ìgbasọ púpọ̀ yìí tì.
Dókítà ʿArafāt al-Muḥammadī ti pín àwọn Salafi ní ọ̀pọ̀ apá ayé nípasẹ̀ ìdàrúdàpọ̀ tí ó ń dá sílẹ̀, àbòsí rẹ̀, àti ìdìmọ̀lù rẹ̀. Ó ń fi òtítọ́ pamọ́, ó ń fọwọ́ sí àwọn oníbidʿah àti àwọn olùyapa kan, ó ń bo àwọn olùyapa míràn mọ́lẹ̀, ó sì ń yọ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ìmọ̀ tí wọ́n takò ìdìmọ̀lù rẹ̀ lẹ́nu, ó ń dojúkọ wọ́n nípa dídá ẹgbẹ́ aṣiwèrè rẹ̀ sílẹ̀ sí wọn, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ.
Àwọn ìdìmọ̀lù ọkùnrin yìí ti dé ibi tí ó ti fi àwọn nǹkan pamọ́ fún àwọn ọ̀mọ̀wé láti yọ fatwā kan jáde tí ó ń ti àwọn ẹgbẹ́ òṣèlú kan lẹ́yìn nínú ìtàjẹ̀sílẹ̀ àwọn aláìṣẹ̀ àti ìbìṣubú alákòóso. Àwọn ìdìmọ̀lù rẹ̀ tilẹ̀ lọ jìnnà títí ó fi ran àwọn tí ń pe fún pínpín Yemen lọ́wọ́. Ìwà ìríra wo ni ó lè wà lẹ́yìn èyí?
Allāh ni ẹlẹ́rìí mi, ọkùnrin yìí yẹ kí ó gba ìgbẹ́jọ́ tí ó tọ́ kí a sì jẹ ẹ́ níyà ní ọ̀nà tí yóò dá òun àti àwọn ọ̀dàlẹ̀ bí rẹ̀ dúró.
Ó tan àwọn ọ̀dọ́ kan jẹ ó sì sọ wọ́n sí ọwọ́ àwọn ẹgbẹ́ òṣèlú kan ní Yemen, nítorí náà àwọn ọ̀dọ́ òtòṣì wọ̀nyí ṣìnà, wọ́n sì di ẹni tí ọkùnrin yìí pa lára.
Àwọn ọ̀mọ̀wé ti ṣe àríwísí àwọn Ḥaddādiyyah nítorí pé wọ́n ń ṣe tabdīʿ àwọn Salafi tí wọ́n ṣàṣìṣe nítorí àwọn àṣìṣe tí kò yẹ fún tabdīʿ. Ní ti ʿArafāt al-Muhammadi àti àwọn tí ó wà pẹ̀lú rẹ̀, wọ́n bá àwọn ènìyàn ọlọ́lá jà wọ́n sì lé wọn kúrò nínú Salafiyyah nítorí pé wọ́n jẹ́ ọlọ́lá àti olùdáàbò daʿwah. Wọ́n kọ̀ láti fa Salafiyyah wọnú ìjà àwọn ẹgbẹ́ òṣèlú.
Ọ̀pọ̀ ènìyàn ti kọlu ìwà títọ́ ʿArafāt al-Muhammadi. Àwọn tí wọ́n ṣe bẹ́ẹ̀ pẹ̀lú àwọn ọ̀mọ̀wé àti àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ìmọ̀, wọ́n sì pọ̀. Wọ́n mọ̀ ọ́n dáradára. Wọ́n fi àwọn ohun tó burú jáì kàn án, nítorí náà kò tọ́ láti jẹ́ kí ó bá daʿwah jẹ́, kò sì tọ́—Allāh ni ẹlẹ́rìí mi—láti dákẹ́ nípa àwọn ìyapa tí a ròyìn káàkiri yìí (mutawātir). Nínú dídákẹ́ nípa wọn, ìpalára ńlá wà fún daʿwah Salafi.
Allāh ni ẹlẹ́rìí mi, a óò pè wá sí ìjíhìn níwájú Allāh nípa daʿwah, nípa pípín àwọn ọ̀dọ́ sí ọ̀nà méjì, àti nípa àwọn oníbidʿah tí wọ́n ń yọ̀ pẹ̀lú ìkórìíra lórí daʿwah [ìpalára rẹ̀].
Ní ìparí, a kò lè ṣe àìrántí ohun tí obìnrin yẹn sọ ní Abyssinia, ẹni tí Òjíṣẹ́ náà (صلى الله عليه وسلم) sọ pé ọ̀rọ̀ rẹ̀ jẹ́ òtítọ́: “Ìwọ yóò mọ̀, ìwọ ọ̀dàlẹ̀, nígbà tí Allāh bá gbé Kursī kalẹ̀, tí ó sì kó àwọn àkọ́kọ́ àti àwọn tó kẹ́yìn jọ, tí ọwọ́ àti ẹsẹ̀ yóò sì sọ̀rọ̀ nípa ohun tí wọ́n ṣe níṣẹ́ [ní iṣẹ́], nígbà náà ni ìwọ yóò mọ bí ọ̀ràn mi àti ọ̀ràn rẹ yóò ṣe rí lọ́dọ̀ Rẹ̀.”
Fún ìgbasílẹ̀, èmi kò ní ìbáṣepọ̀ tàbí ìsopọ̀ pẹ̀lú arákùnrin yìí, Dānā ʿAbd Allāh, n kò tíì gbọ́ nípa rẹ̀ rí, ṣùgbọ́n, láàrin Ahl al-Sunnah, ìfẹ́ àti ìgbẹ́kẹ̀lé wà ibikíbi tí wọ́n bá wà, àti lẹ́yìn tí mo ti rí tí mo sì ti tọ́ àbòsí yìí wò, mo fẹ́ mú ọ̀ranyàn ẹnìkọ̀ọ̀kan tí Sheikh Bin Bāz (رحمه الله) mẹ́nuba ṣẹ lórí ẹni tí ó bá ní agbára, mo nírètí pé kí a gbé ẹrù kúrò lórí mi ní Ọjọ́ Àjíǹde, àti pé kí Ahl al-Sunnah mọ ibi ìhàlẹ̀ rẹ̀ kí wọ́n sì kọ̀ ọ́ kí wọ́n sì dojúkọ àwọn olùṣe rẹ̀ láìbẹ̀rù ẹnikẹ́ni bí kò ṣe Olúwa àwọn ayé.
Kí Allāh dáàbò bo arákùnrin yìí àti ẹnikẹ́ni míràn nínú Ahl al-Sunnah tí ó ti jìyà ìlòkulò kan náà láti ọwọ́ àwọn irú ènìyàn wọ̀nyí tí wọ́n ń ṣe tabdīʿ àwọn Salafi nígbà tí wọ́n ń yin àwọn oníbidʿah Ḥaddādī, tí wọ́n sì sọ pé àwọn fẹ́ràn àwọn ọ̀mọ̀wé, ṣùgbọ́n tí wọ́n dìmọ̀lù láti purọ́ fún wọn nípa àwọn ọ̀ràn tó burú jùlọ tí ó kan àwọn orílẹ̀-èdè àti àwọn ènìyàn, Āmīn.
Àtúnṣe: Nípa Lílo Ọ̀rọ̀ Sheikh Fawwāz al-Madkhalī Láti Ọwọ́ ʿArafātiyyah
Ní 11 oṣù kejì ọdún 2026, Sheikh Fawwāz al-Madkhalī, lẹ́yìn tí ó ṣẹ̀ṣẹ̀ rí ọ̀ràn tí ó wà lókè àti ọ̀rọ̀ ʿArafāt nípa rẹ̀, kọ àtẹ̀jáde kan nínú èyí tí ó sọ pé ʿArafāt máa ń yára tako àwọn ènìyàn kan ṣùgbọ́n ó fi àwọn míràn sílẹ̀ pẹ̀lú àṣìṣe ńláńlá tí ó dá lórí ìfẹ́-inú:
Ohun tí ó mú wa máa ṣe kàyéfì nípa ʿArafāt al-Muḥammadī ni pé ó tako ọ̀kan nínú àwọn arákùnrin Kurdish nítorí àìlóye rẹ̀ nípa ḥadīth Dhāt Anwāṭ, nǹkan tí ó ṣeé ṣe láti yí padà kúrò nínú rẹ̀, síbẹ̀síbẹ̀, a kò rí i tí ó gba ìdajì ìdúró yìí, tàbí ìdá kan nínú mẹ́wàá ìyára nínú ìtakò sí àwọn Ḥalabīyyīn tí wọ́n ń yí padà ní Iraq, tí a mọ àwọn ìwà wọn àti àwọn ìdúró wọn tí kò dúró ṣinṣin.
Lẹ́yìn náà ó tẹ̀síwájú láti kíyèsí ìdákẹ́ pátápátá ʿArafāt nígbà tí a tú àṣírí rẹ̀ pé ó ń bá àwọn sheikh Aden ṣiṣẹ́ àti ìtìlẹyìn wọn fún Ìgbìmọ̀ Ìyípadà ti àwọn olùyapa (ìyẹn nínú ìṣọ̀tẹ̀), àti bí ó ṣe dìmọ̀lù láti purọ́ fún Sheikh Rabīʿ láti yọ fatwā kan jáde tí ó dára fún àwọn olùyapa (àwọn ọlọ̀tẹ̀), àti bákan náà, bí ó ṣe pàdé olórí ọlọ̀tẹ̀, ʿAidrūs al-Zubaydī ní Riyāḍ. Ó sọ pé èyí fi hàn pé ʿArafāt ní òṣùwọ̀n méjì fún ìdájọ́ àti pé àwọn ìtakò àti àwọn ìfọwọ́sí rẹ̀ wà ní ìbámu pẹ̀lú ìfẹ́-inú, àti pé ìtakò ʿArafāt sí Dānā kì í ṣe nítorí ìtara fún ʿaqīdah àti manhaj, ṣùgbọ́n nítorí pé àwọn arákùnrin Kurdish wọ̀nyí ní Iraq takò àwọn ọ̀rẹ́ rẹ̀.
Àwọn onítara àti olóòótọ́ ʿArafāt kan lo ọ̀rọ̀ díẹ̀ àkọ́kọ́ nínú ìpínrọ̀ àkọ́kọ́ gẹ́gẹ́ bí ẹ̀rí pé ʿArafāt tọ̀nà, wọ́n gbójú fo ìyókù àtẹ̀jáde náà, wọ́n sì gbìyànjú láti yí tábìlì padà nípa lílo àkíyèsí kan náà sí Sheikh Fawwāz fúnra rẹ̀. Ìyẹn ni pé, báwo ni ìwọ (Fawwāz) ṣe dákẹ́ sí àwọn àṣìṣe ẹgbẹ́ yìí? Ṣùgbọ́n èyí jẹ́ ọ̀nà láti yí àfiyèsí kúrò lórí ìwà tí a mọ̀ ʿArafāt sí, èyí tí ó jẹ́ láti wá ọ̀nà láti kọlu àwọn Salafi nígbà tí ó ń dákẹ́ nípa àwọn olùyapa, bí kò bá tilẹ̀ ń dáàbò bò wọ́n tí ó sì ń yìn wọ́n, àti àwọn ìyapa ńláńlá tí òun fúnra rẹ̀ lọ́wọ́ sí, bí ríran ìṣọ̀tẹ̀ àti ìyapa lọ́wọ́.
Ṣùgbọ́n, nítorí ọ̀ràn náà jẹ́ tuntun, Sheikh Fawwāz kò mọ gbogbo kúlẹ̀kúlẹ̀ ó sì mú ọ̀ràn náà bí ó ṣe hàn nígbà tí ó ń kọ àtẹ̀jáde yìí. Lẹ́yìn náà, akẹ́kọ̀ọ́ ìmọ̀ kan kàn sí i ó sì jẹ́ kí ó mọ àwọn kúlẹ̀kúlẹ̀, tí ó fi hàn pé ʿArafāt àti ẹgbẹ́ rẹ̀ yí ọ̀rọ̀ arákùnrin yìí po, pé a purọ́ mọ́ ọn, ó sì fi ohùn Dānā ránṣẹ́ sí i tí ó ń ṣàlàyé ọ̀ràn náà.
Nígbà náà Sheikh Fawwāz kọ àtẹ̀jáde mìíràn ní ọjọ́ kan náà nínú èyí tí ó sọ èyí tó tẹ̀lé:
Ka àtẹ̀jádeFi àtẹ̀jáde pamọ́+−
#ولكل_قوم_وارث
عرفات المحمدي مُطالَب اليوم بالرد الواضح والصريح على ما كتبه الأخ دانا عبد الله الكردي، والذي اتهم فيه بتحريف كلامه والتلاعب به، والطعن في صدقه وصدق من تولى ترجمة حديثه الذي انتقده فيه.
فإن كانت الترجمة فعلا خاطئة، فهذا منزلق خطير يضاف إلى سلسلة منزلقات سابقة وقع فيها الرجل، وتكشف عن استخفاف غير مقبول بالأمانة العلمية.
لا مجال للصمت أو المراوغة، بل لا بد من موقف واضح يضع النقاط على الحروف.
#فواز_بن_علي_المدخلي
٢٣ شعبان ١٤٤٧
١١ فبراير ٢٠٢٦
A pe ʿArafāt al-Muḥammadī lónìí láti fúnni ní ìdáhùn tó ṣe kedere tí kò sì ní ṣíṣiyèméjì sí ohun tí Dānā ʿAbd Allah al-Kurdī kọ, ẹni tí ó fi ẹ̀sùn kàn án pé ó yí ọ̀rọ̀ rẹ̀ po ó sì ń lò ó ní ìlòkulò, àti pé ó fi òtítọ́ rẹ̀ sínú iyèméjì [nínú ìlànà náà] àti òtítọ́ ẹni tí ó túmọ̀ ọ̀rọ̀ rẹ̀ tí ó ṣe àríwísí rẹ̀.
Bí ìtumọ̀ náà bá ṣàṣìṣe lóòótọ́, èyí jẹ́ ìṣubú eléwu—tí a fi kún ọ̀wọ́ àwọn ìṣubú tí ó ti kọjá—tí ó fi àìbìkítà tí a kò lè gbà fún ìwà títọ́ ẹ̀kọ́ hàn. Kò sí àyè fún ìdákẹ́ tàbí ìyẹ̀ra; ìdúró tó ṣe kedere ni a nílò láti ṣe àlàyé ọ̀ràn náà ní kedere.
Àwọn ʿArafātiyyah ti tẹ̀síwájú láti lo ọ̀rọ̀ àkọ́kọ́ ti Sheikh Fawwāz wọ́n sì gbójú fo àtẹ̀jáde ìtẹ̀síwájú ti ọjọ́ kan náà. Wọ́n tún ní àwọn onítara àti aláfojúdi tí wọ́n ń túmọ̀ àwọn ọ̀ràn wọ̀nyí sí èdè Gẹ̀ẹ́sì tí wọ́n ń gbìyànjú láti dá ʿArafāt al-Muḥammadī láre, láti tako Dānā ʿAbd Allāh àti láti tako àpilẹ̀kọ mi yìí tí mo kọ láti tọ́ka sí ìwà ìtìjú àti ìpalára ʿArafāt al-Muḥammadī àti àwọn olóòótọ́ rẹ̀.
Àwọn ọ̀ràn díẹ̀ wà láti kíyèsí níbí:
01 Dānā ʿAbd Allāh ṣàlàyé ọ̀ràn náà tó àti pé ó gbèjà ara rẹ̀ nínú ìwé rẹ̀ oní ojú ewé 30 òǹkàwé sì lè tọ́ka sí i fún gbogbo kúlẹ̀kúlẹ̀. A ti fi ẹ̀tàn àti àìṣòótọ́ ʿArafāt àti àwọn atúmọ̀ rẹ̀ hàn kedere. Ó jọ ohun tí òpùrọ́ aláìlójútì yìí ṣe sí mi gidigidi.
02 Kí òǹkàwé kíyèsí pé èyí ni ọ̀nà ʿArafāt àti àwọn ọmọ ẹ̀yìn rẹ̀ tí a tàn jẹ tí wọ́n ń tẹ̀lé e lẹ́yìn nínú àwọn fitnah tí ó ń bẹ̀rẹ̀ nípasẹ̀ tabdīʿ, taḍlīl àti tajrīḥ líle tí kò ní ìkíyèsára, tí ó ń tẹ̀lé ọ̀nà àwọn olùkọ́ rẹ̀, Ibn Hādī àti al-Ḥajūrī àti ọ̀rẹ́ rẹ̀ Ḥaddādī, Hishām al-Beily. Ó ń ru fitnah sókè nínú daʿwah Salafi, pàápàá láàrin àwọn tí wọn kò sí nínú àyíká ìtẹríba rẹ̀, ó sì ń mú àwọn ọ̀rọ̀ láti inú àwọn ọ̀ràn tí a yà kúrò nínú ìtàn àti àyíká wọn láti kọ́ àwọn ìdájọ́ aláìṣòdodo lòdì sí àwọn ènìyàn Ahl al-Sunnah. Èyí wá yọrí sí aáwọ̀ àti ìpínyà láàrin Ahl al-Sunnah, ìdí nìyẹn tí ìwà àti ẹni ʿArafāt fi gbọ́dọ̀ jẹ́ ìfura ńlá. Àwọn kan tí wọ́n mọ̀ ọ́n fúnra wọn tí wọ́n sì sún mọ́ ọn pàápàá ti pè é ní amí tí a rán wọlé sí àárín wa.
03 Àwọn kan nínú àwọn ọmọ ẹ̀yìn ʿArafāt tí wọ́n ń sọ èdè Gẹ̀ẹ́sì ti lo ọ̀rọ̀ Sheikh Fawwāz yìí láti kọlu àpilẹ̀kọ yìí àti èmi, wọn kò sì mọ̀ nípa àtẹ̀jáde kejì Sheikh Fawwāz ní ọjọ́ kan náà àti ìdáhùn tó tó ti Dānā àti ìfọ ara rẹ̀ mọ́, tàbí wọ́n mọ̀ ṣùgbọ́n wọ́n jẹ́ ọmọ ẹ̀yìn onítara lásán tí wọ́n ní ìgbọràn afọ́jú sí ʿArafāt, kí Allāh tọ́ wọn sọ́nà.
